[ad_1]
Trả lời phỏng vấn của PV Thanh Niên, Tổng cục Địa chất và Khoáng sản (Bộ TN-MT) nhận định, khó có thể dừng khai thác cát ở ĐBSCL khi nhu cầu cho xây dựng và san lấp các công trình giao thông, dân dụng là rất lớn… Nhưng trong bối cảnh phù sa, cát từ thượng nguồn sông Mê Kông bồi đắp cho ĐBSCL giảm mạnh, không đủ bù đắp cho nhu cầu dự báo lên tới 100 triệu m3 cát/năm thì việc khai thác cát cần phải tính toán ở từng mỏ.
Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Địa chất và Khoáng sản, Lại Hồng Thanh cho biết, cùng với việc dừng xuất khẩu cát, nhà nước cũng đã có nhiều quy định tăng cường quản lý việc khai thác. Căn cơ nhất là Nghị định 23/2020/NĐ-CP của Thủ tướng Chính phủ ban hành ngày 24.2.2020 về quản lý thăm dò, khai thác cát, sỏi lòng sông và bảo vệ lòng, bờ, bãi sông đang triển khai thực hiện. Ở đó, việc định hướng quy hoạch thăm dò, khai thác cát, sỏi lòng sông sẽ đảm bảo tác động thấp nhất đến cân bằng tự nhiên của lưu vực.
Khi sạt lở xảy ra, người dân không chỉ thiệt hại tài sản mà
những hệ lụy mất sinh kế luôn đeo bám họ dai dẳng
Đặc biệt, Chỉ thị số 38/CT-TTg ngày 29.9.2020 của Thủ tướng Chính phủ cũng đã chỉ thị rõ nhiệm vụ của từng bộ, ngành và các tỉnh, thành trong quản lý các hoạt động thăm dò, khai thác, chế biến, sử dụng và xuất khẩu khoáng sản, gồm có cát. Cụ thể, Bộ TN-MT phải chủ động đề xuất, điều tra, đánh giá các loại khoáng sản để sản xuất cát nhân tạo nhằm bổ sung lượng cát, sỏi lòng sông ngày càng cạn kiệt; phải nâng cao chất lượng thẩm định, phê duyệt các dự án khai thác khoáng sản, giảm thiểu tối đa tác động tiêu cực đến môi trường… Bộ Quốc phòng, Bộ Công an tăng cường kiểm tra, kiểm soát, ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi thăm dò, khai thác khoáng sản trái phép, xuất khẩu lậu qua biên giới; ngăn chặn và xử lý nghiêm vi phạm về khai thác khoáng sản, đặc biệt là cát, sỏi lòng sông… Lãnh đạo các tỉnh, thành sẽ phải chịu trách nhiệm nếu để xảy ra khai thác khoáng sản trái phép hay lợi dụng việc nạo vét, khơi thông luồng để khai thác cát, sỏi trái phép trên địa bàn.
Người dân như ông Đảo, bà Ngân luôn phải sống trong nỗi lo sạt lở
và mối xung đột với khai thác cát
Có thể thấy, quy định pháp luật về khoáng sản đã cơ bản hoàn thiện nhưng trên thực tế, khi nhu cầu về cát càng lớn thì việc quản lý, khai thác cát bền vững, hạn chế tác động môi trường, ảnh hưởng đến người dân là bài toán vô cùng nan giải. Ngay ở ĐBSCL, cùng một dòng sông nhưng các địa phương chưa có tiếng nói chung. Mỗi nơi đều xem cát là nguồn lợi tài nguyên và cấp phép tận thu dù tác động môi trường ảnh hưởng đến cả hệ thống sông ở đồng bằng. Chẳng hạn trong cấp phép khai thác, Cần Thơ hiện chỉ còn 3 mỏ khai thác thì Vĩnh Long có 37 mỏ, Đồng Tháp 19 mỏ, An Giang 11 mỏ và 7 khu vực nạo vét… Chưa kể hoạt động khai thác cát lậu diễn ra khắp các tỉnh, thành.
Chuyên gia Nguyễn Hữu Thiện bày tỏ lo ngại: hiện nay, cát chỉ được xem là vật liệu xây dựng và cấp phép theo địa giới hành chính là cách nhìn hạn hẹp. Theo ông, cát còn có vai trò duy trì lãnh thổ. Việc quản lý khai thác cát nên theo tinh thần “liên kết vùng”, xem xét ảnh hưởng trên bình diện toàn đồng bằng, kể cả bờ sông và bờ biển. “Nếu mỗi địa phương cứ tiếp tục khai thác cát tận thu như hiện nay thì tương lai bản đồ địa lý ĐBSCL có thể thay đổi bởi bờ sông sạt lở biến dạng, bờ biển sạt lở thụt lùi”, ông Thiện nói.
Sinh kế của hàng triệu người dân ĐBSCL gắn liền với sông Hậu, sông Tiền và luôn chịu tác động nặng nề khi sạt lở xảy ra
Ngồi trên đê cồn Sơn nhìn những xáng cạp múc cát không ngừng, ông Phạm Hải Đảo nói: “Chúng tôi không thể khoanh tay nhìn họ múc cát bán mỗi ngày còn mình thì bị sạt lở cuốn trôi đất đai, nhà cửa”. Người dân vùng sạt lở như ông Đảo không có nhiều lựa chọn. Họ luôn sống bất an trong cuộc xung đột với khai thác cát và mối đe dọa sạt lở thường trực. Những hệ lụy mất đất, mất nhà, mất sinh kế luôn đeo bám họ dai dẳng.
Sinh kế của hàng triệu người dân ĐBSCL gắn liền với sông Hậu, sông Tiền và luôn chịu tác động nặng nề khi sạt lở xảy ra
[ad_2]
