Năm nay, Giỗ Tổ Hùng Vương – Lễ hội Đền Hùng và Tuần Văn hóa – Du lịch Đất Tổ năm 2026 dường như mang diện mạo mới khi không gian văn hóa được mở rộng, hội tụ sắc màu văn hóa đặc trưng của cộng đồng các dân tộc thuộc các địa phương Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Hòa Bình về chung mái nhà mang tên Đất Tổ Hùng Vương.
Tại đỉnh Nghĩa Lĩnh uy nghiêm, hương trầm bảng lảng quyện trong tán cây đại thụ trầm mặc. Vẫn tiếng trống hội rộn ràng, cờ thần phấp phới, dòng người tấp nập hành hương về thành kính tri ân công đức Tổ tiên.
Trong không gian linh thiêng ấy, 18 trại văn hóa với sự tham gia của 148 xã, phường trong tỉnh trở thành những “mảnh ghép” sinh động, góp phần tạo nên bức tranh toàn cảnh đa sắc, giàu bản sắc của văn hóa vùng đất cội nguồn, để lại nhiều ấn tượng sâu sắc với đồng bào và du khách thập phương.
Hội tụ sắc màu văn hóa các vùng quê Đất Tổ
Vừa dứt màn diễn xướng chiêng sôi động với những động tác khi mạnh mẽ, dứt khoát, khi mềm mại, uyển chuyển như đường bay của cánh chim giữa đại ngàn, bà Bùi Thị Thúy Mừng – Chủ nhiệm Câu lạc bộ Di sản văn hóa xã Dũng Tiến lại nhanh chóng chỉnh đốn trang phục, động viên các thành viên chuẩn bị cho tiết mục tiếp theo phục vụ du khách. Từ ngày khai mạc Hội trại Đền Hùng (17/4, tức ngày 1/3 âm lịch) đến nay, Trại Văn hóa cụm số 9 gồm các xã Mường Động, Lương Sơn, Kim Bôi, Cao Dương, Nật Sơn, Hợp Kim, Liên Sơn và Dũng Tiến luôn tấp nập du khách đến tham quan, trải nghiệm. Những làn điệu dân ca, dân vũ mang đậm bản sắc văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc Mường được trình diễn liên tục, thu hút sự cổ vũ nhiệt tình của người xem.
Bà Mừng xúc động chia sẻ: “Câu lạc bộ Di sản văn hóa xã Dũng Tiến có gần 50 thành viên, hầu hết là chị em từ 50 đến 70 tuổi. Chúng tôi thường xuyên luyện tập, tham gia biểu diễn giao lưu theo lời mời của nhiều địa phương, nhưng đây là lần đầu tiên được về biểu diễn phục vụ Giỗ Tổ Hùng Vương. Tôi đã từng về Đền Hùng dâng hương, nhưng tham gia biểu diễn phục vụ lễ hội lại là cảm xúc hoàn toàn khác. Chúng tôi rất tự hào khi được mang bản sắc văn hóa của người Mường về phục vụ du khách trong ngày Giỗ Tổ thiêng liêng của dân tộc”.
Sinh năm 1995 tại xã Mai Hạ, lần đầu tiên cô gái dân tộc Thái Hà Thị Thảo tham gia Giỗ Tổ Hùng Vương với tư cách thành viên Đội văn nghệ xóm Chiềng Châu. Trong bộ trang phục truyền thống rực rỡ, Thảo vừa tham gia biểu diễn dân ca, vừa giới thiệu với du khách những hiện vật sinh hoạt truyền thống của đồng bào dân tộc Thái được trưng bày tại trại văn hóa. Thảo vui vẻ chia sẻ: “Mệt nhưng vui và tự hào lắm. Lần đầu tiên em được tham gia lễ hội lớn, đông vui mà trang nghiêm như vậy. Sau hôm nay, em sẽ đưa gia đình và bạn bè về dự hội. Giờ chúng em cũng là người Đất Tổ rồi mà…”.
Những chia sẻ chân thành ấy không chỉ thể hiện niềm tự hào của mỗi người dân khi được góp phần làm nên thành công của lễ hội, mà còn phản ánh sinh động tinh thần gắn bó cộng đồng trong không gian văn hóa chung mang tên cội nguồn dân tộc.
Cùng với câu Xoan cổ của các phường Xoan gốc, điệu Ghẹo đất Nam Cường (xã Hiền Quan), Thường rang – bộ mẹng của đồng bào Mường Hòa Bình, Soọng cô của đồng bào Sán Dìu xã Đạo Trù, múa chim gâu, xúc tép của đồng bào Cao Lan xã Đoan Hùng…, những ca khúc hiện đại ca ngợi Đảng quang vinh, Bác Hồ vĩ đại, ca ngợi quê hương, đất nước ngân vang trong không gian lễ hội đã tạo nên bản hòa ca đa sắc, kết nối truyền thống với hiện đại, làm sâu lắng thêm chiều sâu văn hóa trong ngày hội về với cội nguồn dân tộc. Mỗi tiết mục không chỉ là hoạt động biểu diễn nghệ thuật đơn thuần mà còn là sự tiếp nối mạch nguồn văn hóa truyền thống, góp phần giữ gìn và lan tỏa những giá trị di sản quý báu của cha ông trong đời sống đương đại.
Điểm nhấn đặc sắc
Hội trại văn hóa năm nay quy tụ 18 cụm trại, được thiết kế công phu trên diện tích khoảng 150m2 mỗi trại, kết hợp hài hòa giữa kiến trúc truyền thống và các họa tiết mang dấu ấn thời đại Hùng Vương. Không gian mỗi trại được bố trí khoa học gồm khu nhà trại, cổng trại, khu trưng bày sản vật, khu tuyên truyền và khu tổ chức hoạt động văn hóa cộng đồng. Các hoạt động trình diễn dân gian, trưng bày hiện vật, giới thiệu sản vật địa phương, tổ chức trò chơi dân gian đã tạo nên sức hấp dẫn riêng, thu hút đông đảo du khách tham quan, trải nghiệm.
Kết cấu như một ngôi nhà sàn truyền thống với nhiều tiểu cảnh sinh động, Trại Văn hóa cụm số 5 gồm các xã thuộc khu vực Thanh Sơn, Tân Sơn trước đây thu hút du khách với cảm xúc vừa gần gũi, mộc mạc, vừa lôi cuốn, hấp dẫn. Ông Lê Thảo – Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Xuân Đài cho biết: “Không gian trại được thiết kế đậm nét văn hóa của đồng bào Mường Việt cổ, tái hiện sinh động đời sống sinh hoạt truyền thống của người dân địa phương. Đây là dịp để chúng tôi giới thiệu những nét đặc trưng tiêu biểu của địa phương đến với du khách gần xa”. Những tiểu cảnh như đồi chè Long Cốc, cọn nước Khả Cửu, Vườn Quốc gia Xuân Sơn, đèo Cón, trung tâm đón khách du lịch Thanh Sơn… cùng các tiết mục diễn xướng dân gian đặc sắc như múa cấp sắc, múa chuông, diễn xướng cồng chiêng, nhảy sạp, hát ví, hát rang… đã góp phần tái hiện sinh động đời sống văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc nơi đây.
Một điểm nhấn đặc biệt của Hội trại văn hóa năm nay chính là không gian giới thiệu sản vật truyền thống gắn với văn hóa ẩm thực đặc trưng của từng địa phương. Những món ăn như thịt chua ống nứa, cơm lam, măng chua, mật ong rừng, gà nhiều cựa cùng nhiều sản vật đặc trưng của vùng Thanh Sơn, Tân Sơn; các loại bánh truyền thống và sản vật núi rừng của đồng bào Mường, Thái, Dao, Sán Dìu… đã tạo nên bức tranh ẩm thực phong phú, hấp dẫn trong không gian lễ hội.
Mỗi món ăn không chỉ mang hương vị riêng mà còn hàm chứa tri thức bản địa, phản ánh tập quán sinh hoạt lâu đời và mối quan hệ hài hòa giữa con người với thiên nhiên vùng trung du, miền núi Bắc Bộ. Trong không gian văn hóa mở rộng sau sắp xếp đơn vị hành chính, sự hội tụ của những sắc màu ẩm thực đến từ Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Hòa Bình càng làm phong phú thêm diện mạo văn hóa lễ hội, đồng thời mở ra cơ hội quảng bá tiềm năng phát triển du lịch cộng đồng, du lịch trải nghiệm gắn với bảo tồn bản sắc văn hóa truyền thống. Qua đó, văn hóa ẩm thực không chỉ góp phần tạo nên sức hấp dẫn riêng của Hội trại văn hóa Đền Hùng, mà còn trở thành cầu nối gắn kết cộng đồng các dân tộc anh em trong hành trình giữ gìn và phát huy giá trị di sản văn hóa thời đại Hùng Vương trong đời sống hôm nay.
Lan tỏa giá trị thiêng liêng ngày Quốc giỗ
Không đơn thuần là hoạt động văn hóa đặc sắc trong khuôn khổ Giỗ Tổ Hùng Vương – Lễ hội Đền Hùng năm 2026, Hội trại văn hóa còn là minh chứng sinh động cho sức sống bền bỉ của các giá trị truyền thống trong đời sống đương đại. Sự hội tụ của các sắc màu văn hóa đến từ các vùng quê Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Hòa Bình hôm nay đã làm phong phú thêm không gian lễ hội và khẳng định sự lan tỏa mạnh mẽ của tinh thần “con Lạc cháu Hồng”, chung một cội nguồn, chung niềm tự hào dân tộc.
Trong không gian linh thiêng nơi Đất Tổ, mỗi làn điệu dân ca, mỗi điệu múa truyền thống, mỗi sản vật quê hương được giới thiệu không đơn thuần là hoạt động trình diễn mà còn là sự tiếp nối mạch nguồn văn hóa ngàn đời của cha ông. Qua đó góp phần bồi đắp niềm tin, hun đúc ý thức trách nhiệm giữ gìn, phát huy di sản văn hóa dân tộc trong các tầng lớp nhân dân, nhất là thế hệ trẻ hôm nay.
Giữa nhịp sống hiện đại đổi thay từng ngày, Hội trại văn hóa Đền Hùng năm 2026 thực sự trở thành điểm nhấn giàu ý nghĩa, kết nối truyền thống với hiện tại, gắn kết các vùng văn hóa trong không gian phát triển mới của tỉnh, để từ Đền Hùng linh thiêng, mạch nguồn văn hóa dân tộc tiếp tục lan tỏa mạnh mẽ, bền bỉ trong hành trình dựng xây quê hương, đất nước ngày càng giàu đẹp, văn minh.
Phương Hà ( theo báo Phú Thọ)
